شما در نوشتار قبلی نوشته بودید : اگر بگویید که چرا شرع مردم را از ذبح حیوانات نهی نکرده است؟ پاسخ این است که احکام شرع نیز در بستر زمان و مکان فرود آمده است و حد اقل در آن زمان و مکان امکان حذف قربانی کردن وجود نداشت و مردم عرب مردمی به شدت گوشت خوار بودند و به شدت به عمل قربانی کردن در آیین خود اعتقاد داشتند و برای بت های خود قربانی می کردند و حکم قربانی کردن از اموری نبود که از آن به یکباره دست بردارند. اکنون سوال من این است که : مگر
در این نوشتار قصد دارم عبارتی از محی الدین را که کوتاه اما عمیق و پر معناست ذکر کنم؛ عبارتی که با درک آن، پاسخ بسیاری از پرسش ها را می توان یافت. وی در فتوحات نگاشته است: "و ما ثم شيء مطلق أصلا لأنه لا يقتضيه الإمكان و لا تعطيه أيضا الحقائق (الفتوحات ج1، ص 665) یعنی: در جهان، هیچ چیزی مطلق نیست؛ زیرا ساحت امکان هرگز اقتضایِ مطلق بودن را ندارد، و حقایق نیز مطلق بودن را ایجاب نمی کند. محی الدین در این عبارت، دو برهان برای اثبات سخن خود، ارائه می کند . برهان اول این
1-چکیده سخن ایشان در واقع همان نظر آقای دکتر ملکیان در مورد ابن عربی است . ایشان می گوید که تاویلات ابن عربی چارچوبی ندارد و بی ضابطه است و با ضوابط علمی سازگار نیست. پاسخ بنده این است که بله، ابن عربی هم ادعا نمی کند که من بر اساس ضوابط علمی تاویل می کنم. ایشان مدعی است که من بر اساس شهود خودم، آیات را تاویل می کنم؛ و در واقع او دریافت های خود را در ذیل آیات قرآن ارائه می دهد. به طور کلی، ابزار در عرفان کشف و شهود است و، استدلال عقلی یا تجربه
6- آقای دکتر ضیایی حدیث حضرت رسول (ص) را که فرموده اند " استفتِ قلبک" ( از قلب خود نظر بخواه و از قلب خود پاسخ را بگیر) ساخته و جعلِ صوفیه و اهل عرفان دانسته است در حالی که این روایت را جمعی از فقیهان و محدثا ن ومورخان و مفسران و فلاسفه نیز نقل کرده اند و به دیده اعتبار به آن نگریسته اند. به عنوان نمونه، این روایت را طبری شیعی در دلائل الامامه ص 372 ؛ و فیض کاشانی در المحجة البیضاء ، ج1، ص 58 ، و ملاصدرا در کسر اصنام الجاهلیة، ص 120؛ و
به بیان دیگر ، از دیدگاه ابن عربی ، به اصطلاح، قیامتِ این نوع انسان برپا شود اما جوهره انسان به شکلی دیگر و نوعی دیگر با خلقتی جدید، در هستی خواهد آمد که زندگی خود را در جهان خواهد داشت و این پروسه که همواره در جهان ما موجوداتی از جوهره انسان باشند متوقف نخواهد بود . از این سخن محی الدین و برخی دیگر از سخنان او ، معلوم می شود که او بر خلاف اهل ظاهر، اولاً قائل به انقطاع فیض و انقطاع مظهر نیست یعنی قائل است که حضرت حق همیشه مظهری در عالَم مُلک دارد
هر یک از این تعریف ها چون تعریفی اجمالی اند، خوب و شایسته و صحیح اند؛ اما مشکل از آنجا آغاز می شود که بخواهیم مشخص کنیم که جای هر چیزی کجاست و حق هر چیزی چیست؟ آیا هر چیزی دارای حقوق ذاتی است، یا حقوق ذاتی ندارد؟ در ضمن، آیا برخی امور حسن ذاتی و برخی امور قبح ذاتی دارند؛ یا هیچ چیزی نیست که ذاتاً نیکو یا ذاتاً قبیح باشد؟ اشاعره چون قائل اند که هیچ چیزی نیست که ذاتاً نیکو یا ذاتاً قبیح باشد و آنچه خدا آن را نیکو بداند نیکوست و آنچه خدا قبیح بداند
سالکان و عارفان راستین اهل فرقه سازی نیستند و خودشان نیز عضو ثابتِ هیچ فرقه و حزب و گروهی نیستند؛ گرچه به موقع به صورت موردی، بر خود وظیفه می دانند که سخن حق را بگویند و از حق، دفاع کنند. اکنون این پرسش مطرح می شود که چرا آن ها چنین روشی دارند؟ مشکل فرقه ها این است که اگر ابتدا -به فرض- به قصد و نیتِ خوبی تشکیل شوند و روش آن ها نیز شایسته باشد، اما به تدریج به عوارضی دچار می شوند که به برخی از آن ها اشاره می کنم: 1- از خصائص فرقه ها
لطف شیر و انگبین عکس دلست/ هر خوشی را آن خوش از دل حاصلست پس بود دل جوهر و عالم عرض / سایهٔ دل چون بود دل را غرض. حتما تجربه کرده اید که دلچسب ترین و لذت بخش ترین چیزهایی که شما دوستش دارید -وقتی بیمار باشید، یا مشکلی سخت برای شما پیش آمده باشد- هرگز برای شما دلچسب و گوارا نیست. جناب مولانا در این شعر بیان می کند که اگر شما به عنوان مثال، شیر و عسل را دوست دارید این دلچسب بودن و لذت بخش بودن، ناشی از درون شما و ناشی از ویژگی هایِ درونی
عرض کردم که خیر، همگی در یک سطح نیستند؛ و حکمت آن این است که مخاطبان او در نوشته های مختلفش، گوناگون است؛ و سطوحِ مختلفِ مخاطبانش سبب شده است که سطوح مطالبی که او نگاشته است مختلف باشد، و همین قضیه موجب شده است که جمعی بر این باور باشند که در نوشته های محی الدین تناقض و تضاد وجود دارد. بنابراین، یکی از لوازم ضروری پژوهشگری که درباره محی الدین و آثارش تحقیق می کند این است که به این نکته توجه داشته باشد که او نمی تواند همه مطالب محی الدین را با هم جمع کند؛ زیرا
به بیان دیگر، آیا یکی از شاخصه های احکام دینی برای کسی که در مقام استنباط حکم است این است که حکم باید مطابق اخلاق باشد، یا ممکن است حکمی دینی مخالف اخلاق باشد؟ جمعی از اهل ظاهر چنین پنداشته اند که گاهی احکام دینی با اصول اخلاقی منافات دارد. اینان معتقدند که ممکن است حکم شرعی گاهی در ظاهر برخلاف اصول اخلاقی باشد؛ اما این سخن به دلائلی، درست نیست؛ و از جمله دلائل این است که: 1- اخلاق از نظر رتبه، مقدم بر شریعت است. علامه ، صاحب تفسیر المیزان، در ذیل آیه 213 از سوره "بقره" که
عرفان مفهومی است شناور و نسبی و ذاتِ مراتبِ تشکیک. در افراد مختلف و برای مخاطبان مختلف، سود و زیان های متفاوت دارد. شک نیست که جنبه های انسانی آموزش های عارفانی از نوعی بایزید بسطامی و بوسعید میهنی و ابوالحسن خرقانی و مجموعۀ تصوف خراسان برای انسان معاصر ارزش های بسیار دارد: تعصب ها را کم می کند، انسان دوستی بدون قید و شرط را می ستاید و بر آتش انانیّتِ انسان آبی فرو می ریزد تا از شعله های ویران کنندۀ آن بکاهد. اینها جنبه های ارزشمند عرفان ایرانی است. 🔅اما عرفانی که اکنون غالباً در ایران در
اینکه عرض کردم "مردم دشمن چیزی اند که نمی دانند" و این سخن جناب دکتر شفیعی کدکنی را از این باب دانستم، صرف ادعا نیست؛ و دلیلم بر ناآگاهی ایشان بر حوزه عرفان ابن عربی این است که: ایشان در خط بعدی دچار خطای فاحش شد و در بیان دیدگاه ابن عربی نوشته است: "تعیّن اوّل بود که از مقام فیض قدسی به مقام فیض اقدس تنّزل کرد" ؛ در حالی که این جمله غلط است و حضرت حق در تعین اولِ خویش، با فیض اقدس تنزل کرد و فیض مقدس از آن به ظهور رسید و همچنان به ظهور
