آیا سخنان محی‌الدین همگی در یک سطح‌اند؟

عرض کردم که خیر، همگی در یک سطح نیستند؛ و حکمت آن این است که مخاطبان او در نوشته های مختلفش، گوناگون است؛ و سطوحِ مختلفِ مخاطبانش سبب شده است که سطوح مطالبی که او نگاشته است مختلف باشد، و همین قضیه موجب شده است که جمعی بر این باور باشند که در نوشته های محی الدین تناقض و تضاد وجود دارد.
بنابراین، یکی از لوازم ضروری پژوهشگری که درباره محی الدین و آثارش تحقیق می کند این است که به این نکته توجه داشته باشد که او نمی تواند همه مطالب محی الدین را با هم جمع کند؛ زیرا محی الدین بر اساس سطوح مختلف مخاطبان ، با مبانی مختلفی سخن گفته است. کاری که پژوهشگر آثار محی الدین باید انجام دهد این است که تشخیص دهد که هر سخنی را او با چه مبنایی و برای کدام سطح از مخاطبانش بیان کرده است.