معنای واژه “انسان”

واژه انسان چه معناهایی دارد؟ و چرا انسان "انسان" نامیده می‌شود؟
در اینجا به برخی معانی و وجوه اشاره می کنم :

1- برخی انسان را از ریشه "اُنس" می دانند و می‌گویند: یک ویژگی انسان انس گرفتن او با دیگران است و انسان را از آن رو که با افراد دیگر انس می‌گیرد انسان می‌نامند.

2- برخی انسان را از ریشه نسیان (فراموشی) می دانند و می‌گویند از آنجا که  انسان در کنار داشتن حافظه، فراموشکار است انسان نامیده می‌شود.

3- برخی انسان را از ریشه نوس می‌دانند و می‌گویند یک ویژگی انسان این است که حالاتش نوسان دارد. گاهی امیدوار است و گاهی ناامید. گاهی غمگین است و گاهی شاد. گاهی مهربان است و گاهی نامهربان و … .  پس از این رو، انسان سزاوار تعبیر انسان است که در حالات او نوسان وجود دارد.

4- یک معنای واژه انسان "مردمک چشم" است. محی الدین در این باره نوشته است: انسان (انسان کمال یافته) برای حضرت حق به منزله مردمک چشم از چشمی است که با او به جهان می‌نگرد؛ و از همین رو، او انسان نامیده شد که حضرت حق با انسان کامل به خلق خود نظر می افکند و آن‌ها را مورد رحمت خود قرار می دهد. مقصود محی الدین این است که انسان کامل مظهرِ برجسته تر و کامل‌ترِ بینایی حضرت حق و علم و اراده و سایر صفات او در جهان است.

از بحث زبان شناسی که بگذریم، هر یک از این معانی ذکرشده در باره انسان صادق است و انسان نسبت به جمادات و گیاهان و حیواناتی که در زمین شناخته شده اند، از ویژگی های بسیار متنوع‌تر و قابلیت هایِ بسیار بیشتری داراست.