از پرسشهای افرادِ معنوی این است که سازگار شدن با شرایط ، خوب است یا بد؟
پیش از این بیان شد که هیچ صفتی در هستی، مطلقا خوب یا مطلقا بد نیست؛ بلکه هر صفتی اگر در جای مناسب و به اندازه مناسب، مورد استفاده قرار گیرد، خوب است؛ و اگر در جای نامناسب و به اندازه نامناسب ،مورد استفاده قرار گیرد، بد است. سازگار شدن با شرایط نیز مشمول همین قاعده است.
اگر ما در مواجهه با یک مشکل، نمیتوانیم تغییری در شرایط ایجاد کنیم در این صورت، سازگاری با شرایط، کاری پسندیده است تا ما بتوانیم زنده بمانیم و خود را تقویت کنیم و هرگاه قوی شدیم شرایط را تغییر دهی؛ اما اگر میتوانیم شرایط را در جهت مثبت، تغییر دهیم سازگاری با شرایط ،کاری پسندیده نیست؛ زیرا از نظر محی الدین، انسان با تغییر شرایط میتواند در مسیر رشد و تعالی هرچه بیشتر، حرکت کند.
بنابراین، کسانی که قدرت انعطاف پذیری و قدرت سازگاری را ندارند در مواقعی که نتوانند شرایط ناگوار ونامناسب را تغییر دهند دچار لطمه و شکست در زندگی می شوند؛ همان طور که افرادی که فقط خودشان را با شرایط سازگار می کنند و در جهت تغییر شرایط – چنانچه امکان تغییر شرایط وجود داشته باشد- نمی کوشد رشدی برای آنها حاصل نمیشود.
افرادی فقط در امور معنوی و مادی، به موفقیت دست می یابند که هم قدرت انعطاف پذیری و سازگاری داشته باشند، وهم میل و قدرتِ تغییر شرایط را.