در این نوشتار، به صورت بسیار خلاصه، قصد دارم که درباره استخاره با قرآن و تسبیح و … مطلبی را تقدیم حضورتان کنم و تفأل را به وقتی دیگر می‌گذاریم.
ابتدا باید عرض شود که نوعی از استخاره است که مورد تایید همگان است و این نوع استخاره مورد بحث ما نیست. استخاره ای که مورد تایید همگان است و مورد نقد ما نیست این است که کسی در کاری و راهی که به نظر می رسد، خیر است و شر نیست ازخدا می خواهد که خیر و خوبی را پیش پای او قرار دهد و پس از درخواست خیر از خدا به آن کار می پردازد زیرا استخاره در لغت، یعنی خیر طلب کردن.
استخاره ای که در نوشتار در آن باره سخن می گوییم این است که کسی از طریق باز کردن قرآن، یا از طریق تسبیح یا از راه های دیگر ، بخواهد نظر خدا را در موضوعی بداند و بخواهد طبق آن عمل کند.
در مورد این نوع استخاره، چندین مشکل وجود دارد که برخی از آنها عرض می شود:
الف- به لحاظ سندی، روایات‌ِ مربوط به این نوع استخاره ها قابل اتکا نیست .
ب- در ضمن، اینکه کسی با خدا شرط کند که من از طریق قرآن یا تسبیح یا … می خواهم نظر تو را بدانم دلیل بر این نیست که خداوند وظیفه داشته باشد که نظر خودش را به او بیان کند؛ زیرا این یک شرطِ یک طرفه از سوی خودش است.
ج- اگر به فرض بپذیریم که خدا پاسخ او را در این گونه استخاره ها از نظر خیر و شر بودن در امور معنوی ، می دهد لزوما چنین نیست که خدا پاسخی را که به او می دهد در جهت تامین منافع دنیوی او و در جهت آسایش او باشد؛ و چه بسا خداوند بگوید که این کار خوب است و مقصود این باشد که این کار مصائبی دارد که برای رشد معنوی‌ِ تو خوب است و از این بلایا درس می توانی بگیری.
د- خیر و شر در این دنیا، به هم آمیخته است و هیچ کاری و هیچ چیزی خیر‌ِ مطلق نیست و هر کاری مشکلاتی هم در کنارش وجود دارد و بستگی دارد که مقصود کسی که استخاره می کند تامین کدام نوع خیر باشد؟ آیا آسایش می خواهد؟ آیا رشد معنوی می خواهد؟ هرکدام را که بخواهد مشکلاتی نیز قطعا در کنارش هست چون نظام دنیا چنین است که خوشی و ناخوشی آن با هم آمیخته است.
بنابراین، اگر کسی با استخاره بخواهد منافع مادی خود را به صورت مطلق تامین کند، چنین چیزی غیر ممکن است؛ و اگر بخواهد به صورت نسبی، به منافع دست پیدا کند، در این باره نیز خدا وظیفه ای ندارد که حتما به او پاسخ در مورد تامین منافع مادی بدهد؛ زیرا خداوند کار خودش را انجام می دهد و به قوانین خودش عمل می کند.
از این رو، بنده بر خلاف جوانی ام، به کسی پیشنهاد نمی کنم که این نوع استخاره را انجام دهد. تجربه هم نشان داده است که همگان به پاسخی که می خواسته اند در استخاره نرسیده اند. بسیار سراغ دارم افرادی که استخاره برای ازدواج کرده اند و خوب بوده است اما بعدها به مشکلات فراوانی برخورده‌اند و حتی در موارد متعددی، کار به جدایی کشیده است. اینکه در برخی موارد، شخص تا حدودی از نتیجۀ استخاره، راضی بوده است دلیل کافی بر شایستگی این نوع استخاره نیست؛ چون در همه موارد باید نتیجه درست باشد تا بتوان حکم به شایستگی این روش کرد.